لكم . . . ما علمتم من الجوارح . . . » است ، و كلمه « ما » در جمله : * ( « وَما عَلَّمْتُمْ » ) * شرطيه است ، و جزاى آن جمله : * ( « فَكُلُوا مِمَّا أَمْسَكْنَ عَلَيْكُمْ » ) * است ، پس ديگر هيچ حاجتى نيست كه ما خود را به زحمت بيندازيم ، و جزاى آن را در تقدير بگيريم . « جوارح » جمع « جارحة » است ، و جارحه به معناى هر حيوانى است كه به دنبال شكار باشد ، و غذاى خود را از اين راه فراهم كند ( و ساختمان بدنيش مجهز به جهاز شكار است ) ، مانند مرغان شكارى چون باز و درندگانى چون انواع سگها و پلنگها ، و كلمه : « مكلبين » حال است ، و اسم فاعل از مصدر « تكليب » است كه در اصل به معناى تعليم دادن و تربيت كردن سگ براى شكار است ، و يا به معناى نگهدارى سگ براى شكار و به كار زدن آن در شكار است ، و از اينكه جمله : * ( « وَما عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوارِحِ » ) * را مقيد كرد به قيد « مكلبين » ، فهميده مىشود كه حكم حلال بودن نيم خورده جوارح مختص به سگ شكارى است ، و از سگ شكارى به ساير درندگان تجاوز نمىكند . و جمله : * ( « مِمَّا أَمْسَكْنَ عَلَيْكُمْ » ) * قيد ديگرى است كه حكم حلال بودن نيم خورده سگان را مقيد مىكند به صورتى كه سگ ، شكار را براى صاحبش گرفته باشد نه براى خودش ، ( پس اگر بدون فرمان صاحبش شكارى را صيد كرد ، در صورتى كه صاحبش آن را مرده بيابد حلال نيست ) . و جمله : * ( « وَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّه عَلَيْه » ) * آخرين شرط حلال بودن شكار سگ است ، و آن اين است كه صيد علاوه بر اينكه بايد به وسيله حيوان تعليم يافته شكار شده و صاحبش آن را فرمان داده باشد ، صاحب حيوان هنگام فرمان دادن و روانه كردن سگ ، نام خدا را ذكر كرده باشد . و حاصل معناى آيه اين است كه درندگان تعليم يافته - كه همان سگ شكارى باشد - اگر براى شما چيزى از حيوانات وحشى حلال گوشت را كه جز با سر بريدن حلال نمىشود شكار كرد ، و شما هنگام فرمان دادن نام خدا را برده باشيد آن شكار براى شما حلال است ، البته اين در صورتى است كه درنده آن حيوان را قبل از رسيدن شما كشته باشد ، همين كشتن درنده حكم سر بريدن را دارد ، و اما اگر زخمى كرده باشد ، و شما آن را زنده دريابيد ، تذكيه آن تنها به اين است كه ذبحش كنيد ، و در اين صورت نيازى به حكم صيد سگ نيست زيرا حكم چنين شكارى همان حكم ساير حيوانات حلال گوشت است . خداى تعالى دنبال بيان حكم شكار و در آخر آن فرموده : * ( « وَاتَّقُوا اللَّه إِنَّ اللَّه سَرِيعُ الْحِسابِ » ) * تا اشاره كرده باشد به اينكه در مساله شكار كردن بايد از خدا ترسيد ، و بيهوده